درباره جامع التمثيل

 

جامع التمثيل از جمله كتاب هاي معروف فارسي است كه خواندن آن در قرن سيزدهم بسيار معمول بود و چاپ هاي متعددي از آن شده است از جمله چاپ هاي آن ، چاپ سنگي 1269 به خط محمد باقر بن محمد حسن خوانساري است.

موضوع و مولف جامع التمثيل :

كتابي است درباره ي تمثيل ها و حكايت ها به ويژه حكايت هايي كه به صورت امثال در آمده اند .محمد علي ( محمد ) حبله رودي، اديب و نويسنده ي قرن يازدهم (دوره ي صفوي ) به زبان فارسي نوشته است . او را منسوب به « حبله رود » ـ دهستاني در فيروزكوه مازندران ـ مي دانند . او كه در حيدر آباد دكن هندوستان مي زيست دو كتاب درباره ي مثل هاي فارسي با نام هاي مجمع الامثال و جامع التمثيل تاليف كرد .

درباره ي كتاب جامع التمثيل نقل است كه شاه عباس صفوي در مجلسي گفت : اديبان تازي درباره ي امثال عربي كارهاي شايسته اي انجام داده اند ، امثال تركي هم در يك مجموعه جمع شده است .اما هيچ كس امثال فارسي را گرد آوري نكرده است . چون اين سخن به گوش حبله رودي رسيد بر آن شد كه اثري درباره ي امثال فارسي تاليف كند.

ساخت كتاب :

جامع التمثيل شامل مقدمه و 20 باب به ترتيب حروف الفبا ، شامل حكايات و امثال است و در پايان بخشي با عنوان ملحقات ، شامل حكايات گوناگون اضافه شده است . مولف در مقدمه ي كتاب خوانندگان را به ترك دلبستگي از دنيا و توجه به آخرت سفارش مي كند و به آيات قرآن و حكايات ديني استناد مي كند.

حبله رودي در اين كتاب شرح مي دهد كه چگونه و بر اساس چه ماجرايي برخي از مثل ها شهرت يافته اند . او در نظم دادن باب هاي خود سعي كرده ترتيب حروف الفبا را رعايت كند مثلا باب سوم حرف ت موضوع تقوا و توكل /  باب هشتم  حرف خ موضوع خاموشي

سبك جامع التمثيل :

سبك كتاب مانند سخن موعظه گويا و اهل منبر است و مولف هرجا كه فرصتي پيش آمده ، خواننده را نصيحت كرده است . ويژگي بارز اين كتاب به كار بردن امثال فارسي و عربي در آغاز يا ميان حكايت هاست و از آيات و احاديث بسيار استفاده كرده است .

نثر كتاب ساده و بي پيرايه است .

 

 

سر گروه ادبيات فارسی :سارازارع جیرهنده